Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026

Από την Πλημμύρα στον «Θαυματουργό Κήπο»: Όταν το Δεδεαγάτς μετέτρεψε την κρίση σε δημιουργία (189…-2026)

Καθώς βλέπω αυτές τις μέρες την Αλεξανδρούπολη και τον Έβρο να δοκιμάζονται ξανά από την ορμή του νερού, η σκέψη μου τρέχει πίσω στα ιστορικά τεκμήρια. Η ιστορία της περιοχής μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα «τερτίπια» του καιρού, αλλά και με την ευρηματικότητα των ανθρώπων που τη διοίκησαν.


Μια τέτοια ιστορία έρχεται από το μακρινό 189…. Ήταν μια χρονιά που ο Έβρος, ο Άρδας και ο Τούντζας είχαν υπερχειλίσει στην περιοχή της Αδριανούπολης, δημιουργώντας τεράστια προβλήματα τροφοδοσίας.

Ο τότε Διοικητής, προσπαθώντας να διαχειριστεί την κρίση, ζήτησε επειγόντως από το Οθωμανικό Υπουργείο Ναυτικών βάρκες με επίπεδο πάτο (χωρίς καρίνα) για να μεταφέρει ψωμί στα πλημμυρισμένα σημεία. Η απάντηση της κεντρικής διοίκησης ήταν ένα μνημείο γραφειοκρατικής ασυνεννοησίας: αντί για τις κατάλληλες βάρκες, του έστειλαν σιδηροδρομικώς ένα... μεγάλο ιστιοφόρο με καρίνα!

Το σκάφος ήταν φυσικά άχρηστο για τα ρηχά νερά της πλημμύρας. Καθώς δεν συνέφερε να επιστραφεί, ούτε μπορούσε να πουληθεί στην Αδριανούπολη, μεταφέρθηκε και πουλήθηκε τελικά στο Δεδεαγάτς.

Και εδώ αρχίζει το ωραίο: Με τα χρήματα από την πώληση αυτού του άχρηστου για την πλημμύρα σκάφους, χρηματοδοτήθηκε η δημιουργία του σημερινού «Πάρκου» Εθνικής Ανεξαρτησίας!

Ο Διοικητής, με τη βοήθεια του μηχανικού Herr H…, φύτεψε μεγάλα δέντρα και μέσα σε δύο μόλις χρόνια, το πάρκο θέριεψε. Τόσο που όταν ένας Γάλλος κυβερνήτης πολεμικού πλοίου επισκέφθηκε την πόλη, δεν πίστευε στα μάτια του. Ανέβηκε μάλιστα στον μιναρέ του τότε τζαμιού (που βρισκόταν στη θέση του σημερινού 1ου Παιδικού Σταθμού) για να θαυμάσει τη θέα και αναφώνησε: «C’est un jardin miraculeux» (Αυτό είναι ένας θαυματουργός κήπος).

Όταν ρώτησε ποιος ήταν ο αρχιτέκτονας, ο μηχανικός έδειξε τον Διοικητή λέγοντας: «Τον σχεδίασε ένας μηχανικός χωρίς δίπλωμα».

 

Δύο Όψεις της Κατοχής στον Έβρο: Από τη Σκοτεινή Πλευρά του Δωσιλογισμού στο Φως της Θυσίας

Η Ιστορία δεν είναι απλώς η καταγραφή γεγονότων. Είναι η αναζήτηση της αλήθειας μέσα από τη σιωπή των αρχείων και η αποκατάσταση της δικαιοσύνης στη συλλογική μνήμη. Με την παρούσα φωτογραφία, παρουσιάζουμε  δύο ερευνητικά έργα που φωτίζουν, από διαφορετικές πλευρές, την ταραγμένη περίοδο της Κατοχής (1941-1944) στην περιοχή του Έβρου.


Το πρώτο έργο: «Δημόσια Ιστορία και Δικαιοσύνη – Όψεις του δωσιλογισμού στην περιοχή του Έβρου, 1941-1944»
Το βιβλίο αυτό καταπιάνεται με ένα ιστορικό φαινόμενο που για δεκαετίες παρέμενε στο σκοτάδι, συχνά αποσιωπημένο από «συμφωνίες» της ελίτ. Στόχος του δεν είναι η απλή παράθεση ονομάτων, αλλά η επιστημονική μελέτη του φαινομένου του δωσιλογισμού μέσα από τις αποφάσεις του Ειδικού Δικαστηρίου Δωσίλογων Έβρου (1945-1982).
Μέσα από πρωτογενές υλικό, αναλύονται οι κατηγορίες της συνεργασίας —από την οικονομική συναλλαγή και την προπαγάνδα, μέχρι την άσκηση βίας και την αλλαγή ιθαγένειας. Η έρευνα αυτή επιχειρεί να ερμηνεύσει τα γεγονότα και να αναδείξει πώς οι ιδιαίτερες συνθήκες, η βουλγαρική κατοχή και οι πολιτικές εξελίξεις διαμόρφωσαν το τοπίο της συνεργασίας στην περιοχή
.

 

 Το δεύτερο έργο: «Ιωάννης Δ. Φραγκούλης: Ο ήρωας που λησμονήθηκε! (Λευκάδα 1904 – Διδυμότειχο 1942)»
Στον αντίποδα του δωσιλογισμού, στέκει η μορφή του Ιωάννη Φραγκούλη. Ενός παιδαγωγού και πνευματικού ανθρώπου που επέλεξε να σταθεί όρθιος όταν όλα γύρω του λύγιζαν.
Η μελέτη αυτή αποτελεί την πρώτη εις βάθος βιογραφική καταγραφή του ήρωα που εκτελέστηκε από τις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής. Είναι μια πράξη ιστορικής δικαίωσης για έναν άνθρωπο που έγινε φάρος ελπίδας και πλήρωσε το τίμημα με τη ζωή του. Η ιστορία του Φραγκούλη μας υπενθυμίζει ότι η ανιδιοτέλεια και η πίστη στον άνθρωπο παραμένουν τα ισχυρότερα όπλα ενάντια στη βαρβαρότητα.

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Δημήτρης Γ. Μερκούρης γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1970. Είναι απόφοιτος του προγράμματος «Ελληνικός Πολιτισμός» και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη «Δημόσια Ιστορία» από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Έχει δημοσιεύσει άρθρα ιστορίας και πολιτισμού στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, ενώ είναι
νόμιμος κάτοχός και επιστημονικός υπεύθυνος του αρχείου του Γρηγόρη Γ. Χρυσοστόμου.

 Περισσότερες πληροφορίες:
Προσωπικό
Ιστολόγιο: https://ermiss.blogspot.com
Αρχείο Γρηγόρη Γ. Χρυσοστόμου:
https://gxrisostomou.blogspot.com

 

#History #Evros #PublicHistory #Occupation #BookRelease #DimitrisMerkouris #Fragkoulis #Research #GreeceHistory